Paramaribo ligt op de westoever van de Surinamerivier, ongeveer vijftien kilometer van de Atlantische Oceaan, en er woont bijna de helft van de bevolking van het land. Het is de kleinste, groenste en meest ontspannen hoofdstad van het Zuid-Amerikaanse vasteland – en de enige waar de straatnaamborden in het Nederlands zijn, het verkeer links rijdt en het vrijdaggebed, de zondagsmis en hindoefeesten allemaal publieke gebeurtenissen zijn.
Een korte geschiedenis
De naam komt van een inheems dorp aan de rivier. De Engelsen stichtten hier in de jaren 1650 een kolonie; in 1667 veroverde een vloot uit de Nederlandse provincie Zeeland onder Abraham Crijnssen het fort, en door de Vrede van Breda van dat jaar bleef Suriname bij de Nederlanders, terwijl Nieuw-Amsterdam – het huidige New York – Engels bleef. Twee eeuwen lang kwam de rijkdom van de kolonie van suiker-, koffie- en cacaoplantages waarop tot slaaf gemaakte Afrikanen werkten. Velen ontsnapten het bos in en stichtten de vrije Marronsamenlevingen die nog altijd langs de rivieren in het binnenland wonen.
De slavernij werd in 1863 afgeschaft. Daarna werden contractarbeiders uit Brits-Indië en van Java gehaald, en daarom heeft Suriname nu grote Hindostaanse en Javaanse gemeenschappen naast Creolen, Marrons, Chinezen, inheemsen en anderen. Grote branden in 1821 en 1832 verwoestten een groot deel van de stad; wat je nu ziet is herbouwd, in hout, op het oude stratenplan. Suriname werd onafhankelijk op 25 november 1975, en de historische binnenstad kwam in 2002 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Wat te zien in de stad
- De historische binnenstad en de Waterkant – witte houten huizen, het Onafhankelijkheidsplein en het Presidentieel Paleis.
- Fort Zeelandia – het 17e-eeuwse fort en het Surinaams Museum.
- Sint-Petrus-en-Pauluskathedraal – een kathedraal die helemaal van hout is gebouwd.
- Keizerstraat – de moskee en de synagoge zij aan zij.
- De Palmentuin – duizend koningspalmen achter het paleis.
- De Centrale Markt – de voorraadkast van het land onder één dak.
Buiten de stad
Aan de overkant van de rivier ligt Commewijne, het oude plantagedistrict: Peperpot Natuurpark, Fort Nieuw Amsterdam en Frederiksdorp en Mariënburg, die je meestal per fiets en boot verkent, met rivierdolfijnen waar de rivieren samenkomen. Verder weg liggen de Brownsberg en het Brokopondostuwmeer, de Marrondorpen van Boven-Suriname, het Centraal Suriname Natuurreservaat en de schildpaddenstranden van Galibi.
| Trip | Benodigde tijd | Hoe het werkt |
|---|---|---|
| Historische binnenstad | Een halve tot hele dag | Te voet, op eigen houtje of met een gids |
| Plantages van Commewijne | Eén dag | Fiets en boot, of een tour met gids |
| Dolfijnenboot bij zonsondergang | 2–3 uur | Boot vanaf Leonsberg |
| Brownsberg & Brokopondo | 1–2 dagen | Tour of 4×4 vanuit Paramaribo |
| Boven-Suriname | 3–4 dagen | Over de weg naar Atjoni, dan per korjaal naar een lodge |
| Galibi (schildpaddenseizoen) | 2 dagen | Over de weg naar Albina, dan per boot |
| Centraal Suriname Natuurreservaat | 4–5 dagen | Chartervlucht, of over de weg en per boot |
Historisch Paramaribo Historische binnenstad & Waterkant
De witte houten hoofdstad aan de Surinamerivier
Een Nederlandse koloniale stad die vrijwel helemaal van hout is gebouwd en in 2002 door UNESCO op de Werelderfgoedlijst is gezet. De Waterkant langs de rivier, het Onafhankelijkheidsplein met het Presidentieel Paleis en straat na straat vol witte huizen met groene luiken vormen samen de mooiste gratis wandeling van de Guyana’s.
Historisch Paramaribo Fort Zeelandia
Waar Paramaribo begon
Het kleine vijfhoekige bakstenen fort in de bocht van de rivier van waaruit de stad is gegroeid. In 1667 ingenomen door een vloot uit Zeeland, later kazerne en gevangenis en het toneel van de Decembermoorden van 1982; nu is het Surinaams Museum er gevestigd.
Historisch Paramaribo Moskee & synagoge Keizerstraat
Twee geloven, één tuinmuur
Aan de Keizerstraat staan de synagoge Neveh Shalom en de grootste moskee van de stad zij aan zij, met een gedeelde erfgrens. Het is de meest gefotografeerde straathoek van Paramaribo en de kortste uitleg van hoe de stad zichzelf ziet.
Commewijne & de rivier Peperpot Natuurpark
Een plantage die het bos heeft teruggenomen
Een van de oudste plantages van Suriname, een paar kilometer van de stad aan de overkant van de rivier. Koffie en cacao hebben plaatsgemaakt voor secundair bos, en een vlak pad loopt nu langs de oude gebouwen door bomen vol doodshoofdaapjes en vogels.
Eten: drie keukens en meer
Het eten is een van de beste redenen om te komen. De keuken van Paramaribo is de optelsom van haar inwoners, en duur is het niet.
- Hindostaans. Roti – een zacht plat brood met kip in kerrie, aardappel en kousenband, dat je met je handen eet – is dé nationale lunch. Let ook op bara, een gefrituurde snack van linzenmeel.
- Javaans. In een warung bestel je saoto (een geurige kippensoep met taugé en ei), bami of nasi (noedels of gebakken rijst) met kip, saté met pindasaus en dawet, een roze kokosdrank. De wijk Blauwgrond in het noorden van de stad is een hele straat vol warungs.
- Creools. Pom, een ovenschotel van geraspte pomtajer en kip, is de feestelijke klassieker; moksi alesi is gemengde rijst met zoutvlees of vis; pindasoep wordt gegeten met balletjes van bakbanaan.
- En verder. Chinese noedelrestaurants, cassavebrood en gerookte vis uit het binnenland, en gebakken banaan met pindasaus (bakabana) van straatkraampjes.
De gele Madame Jeanette-peper is ontzettend heet – vraag de sambal er apart bij. Het lokale bier is Parbo, de rum is Borgoe, en verse sappen worden overal verkocht. ’s Avonds zit je het best bij de eetkraampjes aan de Waterkant en op de terrassen rond de Kleine Waterstraat.
Geld
De munteenheid is de Surinaamse dollar (SRD). De wisselkoers is de afgelopen jaren sterk in beweging geweest, en daarom geven we in deze gids bewust geen prijzen in SRD. Euro’s en Amerikaanse dollars wissel je makkelijk bij banken en erkende wisselkantoren (cambio’s), en ze worden vaak rechtstreeks geaccepteerd voor tours en hotels. Geldautomaten in de stad geven SRD; met een kaart kun je betalen in grotere hotels en sommige restaurants, veel minder in kleine winkels en helemaal niet in het binnenland. Neem contant geld mee voor markten, boten en bussen.
Taal
Nederlands is de officiële taal. Sranan Tongo, een creooltaal op Engelse basis, is wat iedereen op straat met elkaar deelt, en Engels wordt in de stad breed verstaan. Je hoort ook Sarnami, Javaans, Chinees en de talen van de Marrons en de inheemsen.
Gezondheid en veiligheid
- Paramaribo is een ontspannen stad, maar gebruik het gezonde verstand dat je in elke grote stad nodig hebt: houd waardevolle spullen uit het zicht, mijd de Palmentuin en verlaten straten na donker en neem ’s nachts een taxi in plaats van te lopen.
- Vaccinatie tegen gele koorts wordt voor Suriname doorgaans aanbevolen, en een certificaat is verplicht als je uit een risicoland komt. Vraag een reizigersvaccinatiebureau hiernaar en naar maatregelen tegen malaria; die hangen af van waar in het binnenland je naartoe gaat.
- Dengue en andere door muggen overgebrachte infecties komen voor. Gebruik een muggenwerend middel, vooral bij zonsopgang en in de schemering.
- De zon is equatoriaal en de luchtvochtigheid hoog: hoed, zonnebrandcrème, water, en bezienswaardigheden vroeg of laat op de dag.
- Het kraanwater in Paramaribo wordt over het algemeen als veilig beschouwd; drink in het binnenland flessenwater of behandeld water.
Praktische zaken
- Tijdzone: het hele jaar UTC−3.
- Elektriciteit: voltage en stopcontacten lopen door elkaar – zowel Europese als Noord-Amerikaanse stekkers zijn in gebruik. Neem een wereldstekker mee en controleer het voltage voordat je iets aansluit.
- Kleding: licht katoen, een regenjas, en lange mouwen en een lange broek voor avonden in het bos. Bedek schouders en knieën voor de moskee, de synagoge en tempels.
- Zondag: het centrum is heel stil en de Centrale Markt is dicht; het is een goede dag voor Commewijne of een ochtend op het Onafhankelijkheidsplein, waar eigenaren van zangvogels hun zangwedstrijden houden.
- Inreisregels: zie naar Paramaribo reizen en controleer ze altijd op het officiële portaal.
Voorbeeldroutes
Twee dagen
Dag 1: vroeg naar Fort Zeelandia en de Waterkant, het Onafhankelijkheidsplein en de Palmentuin, de kathedraal en de Keizerstraat, roti als lunch, de Centrale Markt en bij zonsondergang een dolfijnenboot vanaf Leonsberg. Dag 2: Commewijne per fiets en boot – Peperpot, Fort Nieuw Amsterdam en Mariënburg – of de koffie- en plantagetour.
Vijf dagen
De twee dagen hierboven, daarna drie dagen in Boven-Suriname: over de weg naar Atjoni, per korjaal naar een lodge aan de rivier, dorpsbezoeken, stroomversnellingen en boswandelingen.
Een week of langer
Voeg op de terugweg uit het binnenland de Brownsberg toe, en daarna twee dagen Galibi in het schildpaddenseizoen of een expeditie van vier tot vijf dagen naar de Raleighvallen in het Centraal Suriname Natuurreservaat.
